Boşanma Hukuku Nedir? Türkiye’de Boşanma Süreci ve Hukuki Haklar

Boşanma, evlilik birliğinin hukuken sona erdirilmesi anlamına gelir ve Türk Medeni Kanunu’nda ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. Boşanma hukuku; boşanma sebeplerini, dava türlerini, yargılama sürecini ve boşanmanın mali ve kişisel sonuçlarını kapsayan geniş bir hukuk alanıdır. Bu süreç, taraflar açısından hem duygusal hem de hukuki sonuçlar doğurduğundan, profesyonel hukuki destek alınması büyük önem taşır.

Bu yazıda; boşanma hukuku, boşanma davası türleri, nafaka, velayet, mal paylaşımı ve boşanma sürecinde bilinmesi gereken temel hukuki konular detaylı şekilde ele alınacaktır.

Boşanma Davası Türleri Nelerdir?

Türk hukukunda boşanma davaları temel olarak anlaşmalı boşanma ve çekişmeli boşanma olmak üzere ikiye ayrılır.

1. Anlaşmalı Boşanma Davası

Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanma ve boşanmanın tüm sonuçları üzerinde uzlaşmaları hâlinde açılan dava türüdür. Anlaşmalı boşanmanın şartları şunlardır:

• Evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması
• Tarafların boşanma konusunda karşılıklı irade beyanında bulunması
• Nafaka, velayet, mal paylaşımı gibi konularda anlaşmaya varılması
• Anlaşmalı boşanma protokolünün yazılı olarak sunulması

Anlaşmalı boşanma davaları genellikle tek celsede sonuçlanır ve süreci daha hızlıdır.

2. Çekişmeli Boşanma Davası

Tarafların boşanma veya boşanmanın sonuçları konusunda anlaşamaması hâlinde çekişmeli boşanma davası açılır. Bu davalar daha uzun sürer ve ispat süreci büyük önem taşır.

Çekişmeli boşanma sebeplerinden bazıları şunlardır:

• Zina
• Hayata kast, kötü muamele
• Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme
• Terk
• Akıl hastalığı
• Evlilik birliğinin temelinden sarsılması

Bu tür davalarda tanık beyanları, mesaj kayıtları, sosyal medya paylaşımları ve diğer deliller büyük önem taşır.

Boşanma Davasında Nafaka Türleri

Boşanma sürecinde ve sonrasında gündeme gelen nafaka türleri şunlardır:

Tedbir Nafakası

Boşanma davası devam ederken, ekonomik olarak zayıf olan eş lehine bağlanır.

Yoksulluk Nafakası

Boşanma sonucunda yoksulluğa düşecek olan eşe, kusuru daha ağır olmamak kaydıyla bağlanabilir.

İştirak Nafakası

Velayeti kendisine verilmeyen eşin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katkı sağlaması amacıyla ödemesi gereken nafakadır.

Nafaka miktarı belirlenirken tarafların gelir durumu, yaşam standartları ve kusur oranları dikkate alınır.

Velayet ve Çocuğun Üstün Yararı İlkesi

Boşanma davalarında velayet konusu, en hassas ve önemli başlıklardan biridir. Mahkeme, velayet kararını verirken çocuğun üstün yararını esas alır.

Velayet değerlendirilirken dikkate alınan başlıca unsurlar şunlardır:

• Çocuğun yaşı
• Anne ve babanın yaşam koşulları
• Eğitim ve bakım imkânları
• Çocuğun psikolojik durumu
• Gerekli hâllerde çocuğun görüşü

Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn için kişisel ilişki kurulmasına yönelik düzenleme yapılır.

Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?

Türkiye’de 2002 yılından sonra edinilen mallar için geçerli olan rejim edinilmiş mallara katılma rejimidir. Buna göre:

• Evlilik süresince edinilen mallar paylaşılır
• Kişisel mallar paylaşım dışıdır
• Mal paylaşımı, boşanma davasından ayrı olarak da açılabilir

Mal rejimi tasfiyesi, özellikle taşınmazlar, şirket hisseleri ve birikimler açısından teknik bilgi gerektiren bir süreçtir.

Boşanma Davasında Avukatın Önemi

Boşanma davaları, yalnızca hukuki değil, aynı zamanda ciddi mali ve kişisel sonuçlar doğuran davalardır. Yanlış veya eksik yapılan işlemler, hak kayıplarına yol açabilir.

Deneyimli bir boşanma avukatı ile çalışmak;

• Hakların doğru şekilde korunmasını
• Sürecin daha hızlı ve sağlıklı ilerlemesini
• Delillerin hukuka uygun şekilde sunulmasını
• Nafaka, velayet ve mal paylaşımı konularında doğru strateji belirlenmesini

sağlar.

Sonuç

Boşanma hukuku, teknik bilgi ve dikkat gerektiren bir alandır. Anlaşmalı ya da çekişmeli boşanma süreçlerinde, her somut olay kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir. Hak kaybı yaşamamak ve süreci doğru yönetmek için profesyonel hukuki destek alınması büyük önem taşır.

Boşanma sürecinde doğru bilgi, güçlü temsil ve güvenilir hukuki destek; adil bir sonucun temelidir.

Çekişmeli Boşanma Nedir?

Çekişmeli boşanma; eşlerin boşanma, nafaka, velayet veya mal paylaşımı gibi konularda uzlaşamaması durumunda açılan boşanma davasıdır. Bu davalarda kusur, delil ve tanıklar büyük önem taşır.

Eşim Boşanmak İstemiyor. Açacağım Dava Çekişmeli Boşanma Mıdır?

Evet. Eşlerden birinin boşanmayı kabul etmemesi hâlinde açılan dava çekişmeli boşanma davası olarak yürütülür. Karşı tarafın boşanmak istememesi, davanın açılmasına engel değildir.

Çekişmeli Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?

Çekişmeli boşanma davaları; delil durumu, tanık sayısı ve mahkemenin iş yüküne göre değişmekle birlikte ortalama 1,5 ila 3 yıl sürebilmektedir. İstinaf ve temyiz süreçleri bu süreyi uzatabilir.

Boşanma Davasında Avukat Tutmak Zorunda Mıyım?

Boşanma davası avukatsız açılabilir; ancak çekişmeli boşanma davaları teknik ve karmaşık olduğundan, hak kaybı yaşanmaması için avukatla takip edilmesi önerilir.

Boşanma Davalarında Avukatlık Ücreti Ne Kadardır?

Avukatlık ücreti; davanın kapsamına, taleplere ve süresine göre değişir. Ücretler, Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin altında olamaz.

Boşanma Davasını Nerede Açmalıyım?

Boşanma davası; eşlerden birinin yerleşim yerinde veya tarafların son altı ay birlikte yaşadığı yer mahkemesinde açılabilir.

Boşanma Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Boşanma davaları Aile Mahkemesi’nde açılır. Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi, Aile Mahkemesi sıfatıyla görev yapar.

Nafaka veya Maddi Manevi Tazminat Talep Edebilir Miyim?

Evet. Çekişmeli boşanma davasında tedbir nafakası, yoksulluk nafakası, iştirak nafakası ile maddi ve manevi tazminat talepleri ileri sürülebilir.

Eşim Adına Kayıtlı Ev ve Arabalar İçin Talepte Bulunabilir Miyim?

Evlilik birliği içinde edinilen taşınmaz ve araçlar için, boşanmanın ardından mal paylaşımı davası açılarak hak talep edilebilir.

Ziynet Eşyalarımı Boşanma Davasında Talep Edebilir Miyim?

Ziynet eşyaları kadının kişisel malı sayılır. Eşin elinde kalmışsa boşanma davası sırasında veya ayrı bir dava ile talep edilebilir.

Evleneli Bir Yıl Olmadı. Çekişmeli Boşanma Açabilir Miyim?

Evet. Bir yıl şartı yalnızca anlaşmalı boşanma için geçerlidir. Çekişmeli boşanma davası evliliğin her aşamasında açılabilir.

Resmi Nikah Var Ama Birlikte Yaşamadık. Boşanabilir Miyiz?

Evet. Resmi nikahın kıyılmasıyla evlilik hukuken kurulmuş sayılır. Fiili birliktelik olmasa da boşanma davası açılabilir.

Boşanma Davasında Kadının Hakları Nelerdir?

Kadın; nafaka, velayet, maddi ve manevi tazminat, ziynet eşyaları ve mal paylaşımı gibi haklarını dava yoluyla talep edebilir.

Boşanma Davası Açmadan Önce Evden Ayrılmalı Mıyım?

Hayır. Haklı bir sebep olmaksızın evi terk etmek, kusur olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle dava açmadan önce hukuki danışmanlık alınması önemlidir.

Hangi Hallerde Boşanma Olmaz?

Boşanma sebebi ispatlanamaz veya evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı mahkemece kabul edilmezse dava reddedilebilir.

Eşim Beni Evden Çıkarmak İstiyor. Ne Yapmalıyım?

Mahkeme kararı olmadan eşin diğer eşi evden çıkarması mümkün değildir. Aile konutu şerhi ve tedbir talepleri gündeme getirilebilir.

Ev Eşimin Üzerine Kayıtlıysa Evden Çıkarılabilir Miyim?

Hayır. Konut aile konutu niteliğindeyse, malik olan eş dahi diğer eşi mahkeme kararı olmadan çıkaramaz.

Boşanma Davası Masrafları Ne Kadardır?

Boşanma davası masrafları; başvuru harcı, gider avansı, bilirkişi ve tanık masraflarına göre değişir.

Boşanma Davasını Kaybedersem Ne Olur?

Dava reddedilirse boşanma gerçekleşmez ve yargılama giderleri davacıya yüklenebilir.

Gizli Çekilen Fotoğraf ve Video Delil Olur Mu?

Hukuka aykırı şekilde elde edilen kayıtlar çoğu durumda delil olarak kabul edilmez.

Eşimle Aynı Evde Yaşarken Boşanma Davası Açabilir Miyim?

Evet. Aynı evde yaşamak, boşanma davası açmaya engel değildir.

Çekişmeli Boşanmada Nafaka Nasıl Belirlenir?

Nafaka miktarı; tarafların ekonomik durumu, kusur oranı ve yaşam standartları dikkate alınarak belirlenir.

Mahkemede Karşı Tarafı Görmek İstemiyorum. Bu Mümkün Mü?

Mahkemeden güvenlik önlemleri, ayrı oturma düzeni veya duruşma tedbirleri talep edilebilir.

Anlaşmalı Boşanma Nedir?

Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanma konusunda ve boşanmanın tüm hukuki sonuçları (nafaka, velayet, mal paylaşımı vb.) üzerinde karşılıklı olarak anlaşmaları hâlinde açılan boşanma davasıdır. Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesinde düzenlenmiştir.

Anlaşmalı Boşanma Davasının Şartları Nelerdir?

Anlaşmalı boşanma davası açılabilmesi için şu şartların birlikte bulunması gerekir:

Evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması

Tarafların boşanma iradelerini bizzat mahkemede açıklamaları

Boşanmanın tüm sonuçları hakkında anlaşmaya varılmış olması

Bu anlaşmanın yazılı bir anlaşmalı boşanma protokolü ile sunulması

Bu şartlardan biri eksikse dava çekişmeli boşanmaya dönüşebilir.

Anlaşmalı Boşanma Ne Kadar Sürede Sonuçlanır?

Anlaşmalı boşanma davaları, mahkemenin iş yüküne bağlı olarak çoğunlukla tek celsede sonuçlanır. Uygulamada dava, genellikle 1–3 ay içerisinde kesinleşebilmektedir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nedir?

Anlaşmalı boşanma protokolü, eşlerin boşanma ve boşanmanın sonuçları konusunda vardıkları mutabakatı gösteren yazılı belgedir. Mahkeme, bu protokolü uygun bulduğu takdirde boşanma kararı verir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Neler Yer Almalıdır?

Protokolde mutlaka şu hususlar açık ve net şekilde yer almalıdır:

• Tarafların boşanma iradesi

• Çocuk varsa velayet düzenlemesi

• Nafaka (yoksulluk ve iştirak nafakası)

• Kişisel ilişki (çocukla görüş günleri)

• Maddi ve manevi tazminat talepleri

• Mal paylaşımı ve ziynet eşyalarına ilişkin anlaşma

• Belirsiz veya çelişkili düzenlemeler mahkemece kabul edilmez.

Anlaşmalı Boşanmada Nafaka Zorunlu Mu?

Hayır. Taraflar nafaka konusunda anlaşarak nafakadan feragat edebilir. Ancak çocuk varsa iştirak nafakası genellikle düzenlenir. Nafaka konusundaki anlaşma açık ve tereddüde yer vermeyecek şekilde yazılmalıdır.

Anlaşmalı Boşanmada Velayet Nasıl Belirlenir?

Velayet, tarafların anlaşması doğrultusunda protokolde belirlenir. Ancak mahkeme, yapılan düzenlemeyi çocuğun üstün yararına aykırı görürse protokolü kabul etmeyebilir ve değişiklik isteyebilir.

Anlaşmalı Boşanma Davasında Taraflar Duruşmaya Katılmak Zorunda Mı?

Evet. Anlaşmalı boşanma davalarında her iki eşin de duruşmada bizzat hazır bulunması zorunludur. Tarafların yalnızca avukat aracılığıyla temsil edilmesi yeterli değildir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolü Bozulabilir Mi?

Boşanma kararı kesinleşmeden önce protokolde değişiklik yapılabilir. Ancak karar kesinleştikten sonra protokol hükümleri bağlayıcıdır. Yalnızca nafaka ve velayet gibi hususlar, şartların değişmesi hâlinde dava yoluyla yeniden düzenlenebilir.

Anlaşmalı Boşanma Sonrası Mal Paylaşımı Yapılır Mı?

Evet. Taraflar mal paylaşımını anlaşmalı boşanma protokolünde düzenleyebilir veya boşanma kesinleştikten sonra ayrı bir mal paylaşımı davası açabilirler. Protokolde mal paylaşımına yer verilmemesi, sonradan dava açılmasına engel değildir.

Boşanma Davasında Nafaka Türleri Nelerdir?

Türk Medeni Kanunu’na göre boşanma davalarında üç tür nafaka bulunmaktadır: tedbir nafakası, yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası. Nafaka türleri, boşanma sürecine ve tarafların ekonomik durumuna göre farklı aşamalarda gündeme gelir.

Yoksulluk Nafakası Kimlere Bağlanır?

Yoksulluk nafakası, boşanma sonucu yoksulluğa düşecek olan ve boşanmada ağır kusurlu olmayan eş lehine bağlanır. Nafaka talep eden eşin, boşanma sonrasında asgari geçimini tek başına sağlayamayacak durumda olması gerekir.

Tedbir Nafakası Ne Zaman Bağlanır?

Tedbir nafakası, boşanma davası açılmasıyla birlikte, dava süresince geçerli olmak üzere bağlanır. Amaç, boşanma yargılaması devam ederken ekonomik olarak zayıf olan eşin ve çocukların mağduriyetini önlemektir.

İştirak Nafakası Neye Göre Belirlenir?

İştirak nafakası, velayeti kendisine verilmeyen eşin, çocuğun bakım, eğitim ve sağlık giderlerine katılması amacıyla ödemesi gereken nafakadır. Nafaka miktarı belirlenirken çocuğun ihtiyaçları ve ebeveynlerin gelir durumu dikkate alınır.

Boşanma Davasında Maddi Tazminat Nedir?

Maddi tazminat, boşanma nedeniyle mevcut veya beklenen menfaatleri zarar gören ve kusursuz ya da daha az kusurlu olan eşin talep edebileceği bir tazminat türüdür. Maddi kaybın varlığı ve karşı tarafın kusuru ispatlanmalıdır.

Manevi Tazminat Hangi Durumlarda Talep Edilir?

Manevi tazminat; aldatma, şiddet, ağır hakaret, kişilik haklarına saldırı gibi durumlarda talep edilebilir. Amaç, eşin yaşadığı psikolojik ve manevi zararın kısmen de olsa giderilmesidir.

Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?

Türkiye’de 2002 yılından sonra yapılan evliliklerde geçerli olan mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir. Buna göre evlilik süresince edinilen mallar eşler arasında kural olarak eşit şekilde paylaşılır.

Eşin Üzerine Kayıtlı Mallardan Pay Alabilir Miyim?

Evet. Bir mal eşin adına kayıtlı olsa bile, evlilik birliği içinde edinilmişse diğer eş bu mal üzerinde katılma alacağı talep edebilir. Önemli olan mülkiyet değil, malın edinilme zamanıdır.

Ziynet Eşyaları Boşanmada Nasıl Talep Edilir?

Ziynet eşyaları kural olarak kadının kişisel malı kabul edilir. Eşin elinde kalmışsa, boşanma davası sırasında veya ayrı bir ziynet alacağı davası ile talep edilebilir. Ziynetlerin varlığı tanık ve diğer delillerle ispatlanabilir.

Boşanmadan Sonra Mal Paylaşımı Davası Açılabilir Mi?

Evet. Mal paylaşımı davası, boşanma kararının kesinleşmesinden sonra da açılabilir. Ancak bu davanın, boşanmanın kesinleşmesinden itibaren 10 yıl içinde açılması gerekir.